BCXSY, table linen 'New Perspectives' (detail) embroidered in the TextielLab collection TextielMuseum Tommy Fotografie

 

By: Jantiene van Elk

 

As a librarian I want to share books from the library collection and the knowledge and beauty they contain with as many people as possible. So to me it’s special when these books are used to develop new products by designers. Showing the books used by the designers in the exhibition Turkish red & more, gives them another meaning. The books no longer are information sources, but also inspiration sources and beautiful objects. To me, old books always are beautiful objects, and now our visitors can see that as well.

 

Boaz Cohen (1978) and Sayaka Yamamoto (1984) are the Eindhoven-based design studio BCXSY. They are fascinated by the relationship between old and new, and between traditional and avant-garde. The traditional, richly laid dining table and the festive feeling that it evokes, is the starting point for their ‘New Perspectives’ project. Motifs such as artichokes, fish and shellfish, derived from the lavish spreads depicted in 17th-century still lives, were embroidered onto pristine white table linen using a computer-controlled embroidery machine.

 

Antique, hand-embroidered table linen or bedding, sometimes decorated with openwork patterns and elegant monograms, found in the museum collection, were sources of inspiration. In the library there is a collection of craft books from the early 20th century, with the type of embroidery which inspired Boaz and Sayaka. Here you can see some pictures from these books.
 

The designers even embroidered individual monograms, allowing users to mark and personalise their table linen, as was customary with damask.

Door: Caroline Boot, conservator en Jantiene van Elk, bibliothecaris

 

Er wordt weer volop gehaakt, gebreid, gepunnikt en geknoopt! Het ambacht is ‘in’ en weer helemaal terug van weggeweest! Vorige week was er een bijlage van NRC Handelsblad gewijd aan dit fenomeen. Erg interessant! De bijlage is verschenen bij de tentoonstelling Hand Made in museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam.

 

In het TextielMuseum zie je regelmatig werk van kunstenaars en designers die, geïnspireerd zijn door oude technieken. Borduren, kantklossen en weven zijn niet meer stoffig. In de tentoonstelling ‘Turkish red & more’ is dit goed te zien. Voor deze tentoonstelling nodigde ik (CB) een vijftal ontwerpstudio’s uit om in ons TextielLab nieuw werk te gaan maken op basis van onze museumcollectie. De resultaten zijn nu te zien en worden na afloop van de tentoonstelling opgenomen in onze museumcollectie. Het mes snijdt hierbij aan twee kanten: de ontwerpers krijgen de gelegenheid om hun experimenteerdrift bot te vieren op de meest geavanceerde machines en wij kunnen de collectie aanvullen met mooie producten! Het BKKC heeft deze projecten gesubsidieerd. Op deze weblog en op Pinterest kun je de inspiratiebronnen van de ontwerpers zien.

 

Het gaat om werk van talentvolle ontwerpers, de meesten nog niet lang afgestudeerd aan de Design Academy of de Rietveld Academie. Caroline heeft de meesten gespot op de jaarlijks terugkerende Salone del Mobile in Milaan. Binnenkort start de Salone del Mobile weer. Een aantal medewerkers van het museum zal de Salone bezoeken en ik (CB) zal er zeker verslag doen…

 

In de tentoonstelling zie je hoe oude technieken inspiratie zijn voor nieuw design. Maar in de maand april kun je ook zelf aan de slag. De maand april krijgt van het TextielMuseum de titel ‘MacraMEE’. De knooptechniek macramé is weer ‘in’. Lees er meer over in dit artikel op Etsy.com (etsy.com is trouwens een interessante website, waar mensen hun eigen gemaakte producten verkopen, begonnen in de V.S., maar nu ook steeds groter in Europa, net als het nieuwere http://nl.dawanda.com/). Ook organiseert het museum een ontwerpwedstrijd voor MBO-studenten: i CONTEST. MBO studenten ontwerpen een accesoire met een van de volgende technieken: knopen, macramé en koorddraaien. Kijk voor inspiratie op http://pinterest.com/textielmuseum/i-contest-2013/

Bradley Quinn is een Britse journalist en schrijver, die veel over textiel, mode en design schrijft. De bibliotheek van het TextielMuseum heeft veel van zijn boeken in de collectie. Zijn laatste drie boektitels eindigen allemaal op …futures. Interessante overzichten van de laatste ontwikkelingen in textiel, design en mode.

 

Textile futures : fashion, design and technology / Bradley Quinn. – Oxford : Berg, 2010.

Dit boek is geschreven voor een wetenschappelijke uitgeverij. Dat is te merken aan het gebruik van beeldmateriaal in het boek: veel zwart-wit, kleine afbeeldingen en veel minder beeldmateriaal dan in design en mode boeken. De inhoud staat centraal: een uitgebreid overzicht van nieuwe ontwikkelingen in textielmaterialen, interactiviteit, duurzaamheid, textiel in kunst, interieur en architectuur.

 

Design futures / Bradley Quinn. – London [etc.] : Merrell, 2011.

Dit design boek probeert niet de toekomst te voorspellen, maar weer te geven welke ontwikkelingen design en architectuur in de toekomst zullen bepalen. De hoofstukken geven goed weer welke onderwerpen aan bod komen:

Urban utopias; Interactive interiors; Mega materials; Dynamic design; Hypersurfaces; Future frontiers. Textiel komt in vrijwel alle hoofdstukken voor.

 

Fashion futures / Bradley Quinn. – London [etc.] : Merrell, 2012.

Hoewel het TextielMuseum geen mode en kleding verzamelt, past een boek hierover goed in de collectie. Allerlei nieuwe ontwikkelingen in materialen en technieken komen aan de orde. Digitale technieken spelen ook in dit boek een grote rol, bij interactieve kleding, maar ook bij het produceren van maatkleding of het 3d printen van kleding.

Dit jaar zijn er drie mooie publicatie verschenen over / van Nederlandse kunstenaars die regelmatig met textiel werken. Uiteraard heeft de bibliotheek deze publicaties aangeschaft.

 

Fransje Killaars is internationaal bekend vanwege haar uit felle kleuren opgebouwde installaties van textiel. Haar handgeweven tapijten, dekens en gekleurde stoffen vormen, zoals zij het zelf noemt, het ‘alfabet’ waarmee zij haar installaties samenstelt. Killaars is gefascineerd door de kracht van kleur, de relatie tussen mens en textiel en de verbondenheid van textiel met het dagelijks leven.

 

In opdracht van het Textielmuseum heeft zij de installatie Hemelbed gemaakt.

 

De Nederlandse kunstenaar Tom Claassen (1964) heeft vooral bekendheid verworven met zijn werken in de openbare ruimte. Bijna iedereen kent de samengetroepte familie olifanten langs de snelweg A6 bij Almere, de drie bronzen konijnen bij de Kunsthal Rotterdam, of is ooit de twee enorme zittende mannen tegen het lijf gelopen op de luchthaven Schiphol. Naast de belangrijkste projecten in de openbare ruimte, zijn ook de vrije werken van Claassen opgenomen in dit unieke overzicht van zijn veelzijdig oeuvre. Claassen werkt graag met vergankelijke materialen als rubber, gips of textiel.

 

Nederlandse tekenaar en installatiekunstenaar Karin van Dam (Eindhoven, 1959) is bekend geworden met haar overweldigende ruimtevullende installaties die zij in musea in binnen en buitenland realiseerde. Op het eerste gezicht lijken deze op een chaotisch universum. Je leert ze kennen zoals een onbekende stad die je je eigen moet maken door er in rond te dwalen en op je in te laten werken. Deze publicatie biedt een eerste overzicht van haar werk en verschijnt gelijktijdig met een tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag.

 

Een deel van het werk in de tentoonstelling in het Gemeentemuseum is gebreid in het TextielLab.

 

(foto’s en teksten deels van website uitgever)

Stalenboek trijpen 'Déwiho 655, Velours pour ameublement'

Door: Caroline Boot, conservator

Het woord ‘trijp’ is niet bij iedereen bekend. Trijp is een poolweefsel, wat betekent dat het weefsel een rechtopstaande draad laat zien, zoals bij fluweel ook het geval is. Trijpstoffen worden gemaakt van een katoenen grondweefsel met een mohair (wollen) pool. Ze werden en worden vooral gebruikt als meubelstof, wandbespanning of voor divankleden.

In de Stalenkamer bevinden zich verschillende stalenboeken met trijpen. Twee Eindhovense firma’s Schellens & Marto en Léo Schellens, concurrenten van elkaar, waren in de jaren 1920-30 actief met het uitbrengen van bijzonder vormgegeven trijpen, die in deze jaren erg populair waren. Vooral Léo Schellens nam het initiatief om kunstenaars als Chris Lebeau, Jaap Gidding en Leo Visser te vragen dessins te ontwerpen. Het zijn veelal ontwerpen in de stijl van de Amsterdamse School, met expressionistische vormen in donkere kleuren.

Je kunt de stalenboeken tijdens de openingstijden van de bibliotheek inzien.

In de bibliotheek is een Stalenkamer, waarin stalenboeken uit de museumcollectie onder de juiste omstandigheden worden bewaard. Vanuit de bibliotheek kunnen bezoekers een blik werpen in de Stalenkamer op de speciale presentatie die de bibliothecaris daar inricht. Op aanvraag kunnen de stalenboeken bekeken worden. Tijdens de tentoonstelling Christien Meindertsma – solo is een presentatie rondom deze ontwerper gemaakt.

Christien Meindertsma heeft stalenboeken uit de museumcollectie en de bibliotheek bestudeerd voor haar vlasproject Gz 59 – WEST. Een van de producten voortgekomen uit dit project zijn geweven banden, die op kleding gestreken kunnen worden. In de banden zie je de verschillende weefbindingen uit de stalenboeken terug.

De bibliotheek van het museum verzamelt documentatie van alle Nederlandse ontwerpers en kunstenaars die met textiel werken. De lades met documentatie zijn gevuld met krantenknipsels, tijdschriftartikelen, uitnodigingen voor tentoonstellingen en ander klein drukwerk.Christien Meindertsma haar werk en haar projecten verschenen in meerdere designboeken. In het boek Design for a living world staat een lange bijdrage over het werk dat zij maakte voor de gelijknamige tentoonstelling in het Cooper Hewitt, National Design Museum New York.

 

Uit collectie textielvormgeving (huishoudtextiel)

06627 Stalenboek ‘Diversen’, 1950

Dissel & Zonen, Linnenfabrieken E.J.F. van (Eindhoven)

12985 Stalenboek droogdoeken met tekst, 1870-1910

Hoven, H.C. van, Hofleverancier (Nuenen)

14009 Stalenboek met stalen voor huishouddoeken, 1900-1940

Louwers, Linnen- en damastweverij A. (Meerveldhoven)

14705 Stalenboekje van linnen en halflinnen doeken met ingeweven naam 1946-1965

Dijk-Manders, Van (Waalre)

14010 Stalenboek droogdoeken 1900-1940

Louwers, Linnen- en damastweverij A. (Meerveldhoven)

 

Uit de bibliotheek

[Stalenboek] Ongebleekt katoen en watertwist, Kaas en stofdoek katoen, Gebleekt en ongebleekt Zwanendons Keper, Ongebleekte Kepers, speciale lakenbreedtens, Witte katoen, Madapolam en Constitutuion, Amerikaansch linnen en mediums, Graslinnen en halflinnen, Reform of Kneipsstof. Witte kepers, (20 els stukjes). Handgeweven Zuiver Linnen. – S.l. : s.n., [1905].

[Stalenboek] Collectie AH : seizoen 1903 : schortenbont, Oxford, beddebont, beddetijk, Nassau, indigo piqué, blauw katoen en keper, blauw linnen / de Vries. – Amsterdam : De Vries, 1903.

Design for a living world / Edited by Ellen Lupton and Abbott Miller. – Arlington : Cooper-Hewitt [etc.], 2009.

Documentatie (krantenartikelen, tijdschriftartikelen, uitnodigingen)

 

Van Christien Meindertsma

Proefstaal weefbindingen

Diverse geweven banden op strijkfolie

Handwerken is geen belangrijk onderdeel van onze collectie, niet van de museumcollectie en niet van de bibliotheekcollectie. De collectie textielvormgeving richt zich op het verzamelen van hoogwaardige, door professionele Nederlandse, of lange tijd in Nederland wonende, ontwerpers ontworpen en/of geproduceerde objecten. In de collectie beeldende kunst worden textielkunst en draagbare opjecten en sieraden verzameld. Handwerktechnieken worden natuurlijk wel gebruikt door ontwerpers of kunstenaars.

Daarom heeft de bibliotheek een kleine collectie handwerkboeken. Veel boeken stammen uit de jaren 1970, toen handwerken ‘in’ was. De kleuren en texturen zijn niet helemaal van nu. Ik was dan ook blij met het nieuw verschenen Handboek handwerktechnieken, een heel uitgebreid handboek over alle technieken, met veel voorbeelden.

In de Stalenkamer, een geklimatiseerde ruimte in de bibliotheek, bewaar ik een collectie handwerkboeken uit de periode 1880 – 1960. Hierboven en hiernaast zie je twee pagina’s uit deze boekjes. Bij de boekjes bevinden zich een aantal dozen met handwerkstaaltjes uit de museumcollectie, met spelden opgeprikt op museumschuim. De boeken en dozen met stalen zijn te bekijken in de bibliotheek tijdens de openingstijden.

 

Handboek handwerktechnieken / Maggi Gordon, Sally Harding, Ellie Vance ; vert. Mireille Vroege ; red. Barbara Luijken. – Haarlem : Becht, 2011. – 400 p. : ill. ; 29 cm

Handwerkvreugd : samengesteld door Nederlandsche huisvrouwen daartoe uitgenoodigd door de Everlasting-fabrieken. – ‘s-Hertogenbosch : Malmberg, [ca 1930]. -2e druk. 1e dr. : 1920.

Nieuwe gehaakte en gebreide kleeding / Otto Beyer. – [S.l.] : Beyer, [ca 1930]. – 38 p. : ill. ; 27 cm. – (Beyer’s handwerkboeken : serie H ; nr. 63)

Voor groote jongens en meisjes van 8-15 jaar van resten uitgehaalde wol / Beyer. – Amsterdam Wereldmode, [s.a.]. (Groote Hollandsche Beyer-serie ; H 416)

By hand Textile tectonics Textiles : the whole story

Nieuwe boeken in de bibliotheek:

By hand : the use of craft in contemporary art / Editors Shu Hung, Joseph Magliaro. – New York : Princeton Architectural Press, 2007.

Een selectie werken van kunstenaars die handwerktechnieken gebruiken werk door Shu Hung en Joseph Magliore, met veel textiel.

By hand : the use of craft in contemporary art

Textile tectonics : research and design / Edited by Lars Spuybroek. – Rotterdam : NAi Publishers, 2011.

Gottfried Semper stelt dat architectuur gebaseerd is op vier elementen: een aarden heuvel, houten palen, textiel en vuur, zoals in de de vroegste vormen van beschutting voor mensen. Textiel is daarbij het belangrijkst, door het omhullende, beschermende aspect ervan. Lars Spuybroek laat zien dat textiel ook het element van constructie in zich heeft. Nieuwe digitale technieken bieden ongekende mogelijkheden om gebouwen vorm te geven. In het boek zie je patronen en structuren van keltische kruizen, gothische ramen tot hypermoderne wolkenkrabbers en gevels gebaseerd op organiserende principes uiteenlopend van roosvensters tot breiwerk.

Textile tectonics

Textiles : the whole story : uses, meanings, significance / Beverly Gordon. – London : Thames & Hudson, 2011.

De betekenis van textiel in de geschiedenis van de mensheid, met voorbeelden van over de hele wereld.

Textiles : the whole story

Een prachtig vormgegeven boek over deze textielproducent uit de V.S.: een geborduurde omslag vormgegeven door Hella Jongerius, een speciaal ontworpen lettertype, een leeslint, veel, heel veel afbeeldingen van textiel.
Maharam starte als een leverancier van textiel voor theater aan Broadway. In de jaren 1960 stapte het bedrijf over naar interieurtextiel en tegenwoordig is het eens van de beste leveranciers van textiel voor architecten en interieurontwerpers.

Maharam werkt samen met ontwerpers uit verschillende disciplines. Zo heeft Hella Jongerius interieurstoffen voor Maharam ontworpen. In 2003 heeft het Textielmuseum deze stof opgenomen in haar collectie. Uit het collectiezoeksysteem:

‘Het genereren van variatie en keuzemogelijkheden door gebruikmaking van industriële productiemethodes onderzocht Hella Jongerius in opdracht van de Amerikaanse textielfabrikant Maharam. Het bedrijf benaderde Jongerius met de vraag om een industrieel produceerbare stof te ontwerpen, die geschikt was voor de stoffering van meubels die een groep vormen. De uitdaging was om de stof zodanig te ontwerpen, dat de stoffering van elk meubel uniek was en toch verwant aan de overige. Jongerius’ antwoord was een driedelige serie stoffen onder de titel Repeat.

Het patroon van de Repeat Classic Print (2005) is samengesteld uit stroken van vier klassieke Jacquardweefpatronen, die de ontwerper in het archief van een Zwitserse weverij vond. Deze historische jacquardpatronen, waaronder een vogel-, een bloemen- en een strependessin, zijn zonder overgang achter elkaar geweven en vormen een rapport van drie meter lengte. Over het jacquardweefsel heen zijn in dikke witte letters en cijfers de technische gegevens van de stof als een tweede decorlaag geprint. Variatie van dit basisontwerp is mogelijk door een keuze te maken uit vier variabele ontwerpcomponenten. Met het ontwerpconcept van Repeat doorbreekt Jongerius functionele, esthetische en productietechnische conventies van industrieel vervaardigde meubelstoffen.’ (citaat uit publicatie High Tech- Low Tech)

Stof met rapporthoogte van 307.95 cm, met een doorlopend patroon van archetypische jacquardmotieven. Technische weefgegevens in wit erop geprint.’

Foto’s van de website van de uitgever Lars Mueller, daar is ook meer informatie over het boek te vinden.

Eindelijk binnengekomen, de catalogus Color moves : art & fashion by Sonia Delaunay, verschenen bij de tentoonstelling in het Smitsonian Cooper-Hewitt, National Design Museum in New York. Sonia Delaunay was een abstract schilder, maar dit boek gaat ook in op haar werk als avant-garde mode-ontwerper. Zij werkte in haar eigen Atelier Simultané en voor het Nederlandse warenhuis Metz & Co. Dit warenhuis was Sonia Delaunays belangrijkste klant in de jaren ’30. Delaunay ontwierp veel textiel, met abstracte figuren en sprekende kleuren.

In de bibliotheek van het Textielmuseum is een behoorlijke collectie boeken over haar werk te vinden, waaronder de catalogus bij de tentoonstelling Sonia Delaunay : dessins in 1988 geschreven door door Yvonne Brentjens.

Lees hier meer over de tentoonstelling:

http://www.cooperhewitt.org/microsites/colormoves

Foto via www.bol.com, waar het boek ook te bestellen is.